De verslavingstheorie van Bruce K. Alexander

Rat Park

N.a.v. onderzoek Bruce K. Alexander
(Casus kan heftig overkomen.)

Een rat in een kooi beschikt over 2 waterflessen. De ene met gewoon water en de andere met water met daarin vermengd heroïne of cocaïne. De rat zal bijna altijd de voorkeur geven aan het gedrogeerde water en bijna altijd zichzelf binnen een paar weken hierdoor doden. Dit is de basis van de verslavingstheorie van Bruce K. Alexander.


Rat


Bruce bedacht in de jaren ’70 het volgende en zei: “Nou, wacht even. Dit is de situatie waarbij de rat in een lege kooi zit waarbij hij niets te doen heeft. Laten we dit eens een beetje anders proberen.” Dus bouwde hij Rat Park, en Rat Park is als de hemel voor ratten. Alles wat een rat zou willen is aanwezig in Rat Park. Heerlijk eten. Veel seks. Andere ratten om vriendschap mee te sluiten. Gekleurde ballen als speelgoed. Plus beide bidons, één met water en één met gedrogeerd water. Wat Bruce fascineerde is; in Rat Park houden ratten niet van het gedrogeerde water. Ze gebruiken het nauwelijks. Geen van de ratten sterft aan een overdosis door het drinken van het gedrogeerde water. Geen van de ratten gebruikt het gedrogeerde water op een manier die lijkt op dwang of verslaving. Wat Bruce deed, laat zien dat zowel de rechtse als de linkse theorieën over verslaving verkeerd zijn. De rechtse theorie is dat het een moreel falen is; je bent een levensgenieter, je feest te hard en te veel. De linkse theorie is dat het je overneemt, je brein wordt gekaapt. Bruce zegt dat het niet je moraliteit is, het is niet je brein; het is jouw kooi. Verslaving is voor een groot deel een aanpassing aan je omgeving.

Nu hebben we een samenleving gecreëerd waar aanzienlijke aantallen mensen het leven niet kunnen verdragen zonder te drinken, drugs te gebruiken, te gokken, etc. We hebben een hyper-consumentisme, hyper-individualistische, geïsoleerde wereld gecreëerd die, voor velen van ons, als de eerste kooi wordt ervaren in plaats van de sociale en verbonden context die we nodig hebben.

Het tegenovergestelde van verslaving is niet volledige abstinentie. Het tegenovergestelde van verslaving is (creatieve) verbinding met een attractieve en gezonde samenleving.

Onze hele samenleving, de motor ervan, is erop gericht dat wij ons verbinden met materiële zaken, niet met mensen. Je bent geen goede consument als je je tijd besteedt aan het hechten aan de mensen om je heen en niet aan spullen. In feite zijn we van jongs af aan getraind om onze hoop, dromen en ambities te richten op dingen om te kopen en te consumeren. De meeste soorten verslavingen zijn daar een onderdeel van.”

INFOPUNT

question-mark


Op zondag 3 april start de Stichting Landelijk Info Centrum Kansspel Spelers in samenwerking met het Leger des Heils het Amsterdamse Info- en steunpunt gokproblematiek.

Een laagdrempelige inloop van SLICKS, waar mensen serieus genomen worden. Een warme, inspirerende en veilige plek voor alle vragen m.b.t. gokken en de problematiek daaromheen.

Wij zijn voortaan elke zondag en woensdag van 15.00 tot 21.00 uur aanwezig op de gezellige THUIS locatie van het Leger des Heils. Ons Hostteam van professionele ervaringsdeskundigen heet u daar van harte welkom, de koffie en thee zijn gratis. Het adres is: de Mt. Lincolnweg 11-13 in Amsterdam Noord vlakbij de NDSM pont.

Meer informatie kunt u vinden op www.slicks.info of bel met Raymond op telefoonnummer 06 364 005 69.

Is bewust en weerbaar gokken mogelijk?


Het vergroten van kennis van gokproblematiek is een krachtig fundament waarop een tegen onverantwoord gokgedrag weerbare en bewuste ‘mens en samenleving’ gebouwd wordt. Kennis van gokproblematiek uit verleden en heden, hier in ons land maar ook daar buiten, maakt voor mensen duidelijk wat het belang is van persoonlijke en maatschappelijke weerbaarheid en bewustwording en hoe dit verstoord wordt door het gebrek aan transparantie en maatschappelijke betrokkenheid van de kansspelindustrie. Daarbij maakt het verhaal van gokproblematiek het contrast met de pracht en praal, de juichende ‘winnaars en bekende Nederlanders’ en andere sprookjes duidelijk. SLICKS draagt bij aan een veilige, eerlijke en transparante kansspelwereld opdat geen mens in nood hoeft te komen door kansspelen.

kennis


Gokproblematiek:

  1. Het zoveel mogelijk geld willen verdienen door jong en oud te betrekken bij kansspelen en hen zoveel en zolang mogelijk proberen te laten gokken op die kansspelen, zonder dat dit in reële verhouding staat tot de investering in tijd en financiën van de kansspelspelers en wat zij ervoor terug krijgen.
  2. De gevolgen van kansspelen en de impact daarvan op persoonlijk, sociaal en maatschappelijk niveau. Bijvoorbeeld: gokverslaving, schuldenproblematiek, dakloosheid en suïcide.

Door Raymond Aronds
Onderzoeker- adviseur gokproblematiek

Gokken, denkfouten en Short cuts


Daniel Kahneman, een bekende psycholoog, heeft ons laten inzien dat menselijk gedrag vaak gebaseerd is op shortcuts (denkfouten). Dit komt omdat ons brein een sterke voorkeur heeft voor het snelle intuïtieve gedeelte van onze hersenen en het langzame cognitieve deel niet graag aan het werk zet. Om op een verantwoorde manier met kansspelen om te kunnen gaan is het nodig om deze denkfouten actief op te sporen. Met de reclame boodschap “Het is zoveel geld” bijvoorbeeld kan jouw intuïtie bedenken dat de kans op winst reëel is en dat je die grote pot met geld niet moet missen. Niet over nagedacht maar gewoon heel snel die conclusie getrokken. Maar als je risico neemt met geld is het verstandig om jouw rekenbrein aan het werk te zetten. De kans op de jackpot staat gelijk aan 1 op het aantal verkochte loten. Bij de Oudejaarstrekking van 2021 was die 1 op de 7.1 miljoen loten. Dus hoe meer loten verkocht hoe minder kans jouw lot op die jackpot had. Dat er een kans is wil niet zeggen dat die in redelijke verhouding staat tot de uitbetaling. Voor SLICKS zou het redelijk zijn als je bij een jackpot van 30 miljoen inclusief de rest van de uitbetalingen, bij een verkoop van 7.1 miljoen loten geen 30 maar 10 euro zou hoeven te investeren. Als voorbeeld een rekensom: Hoeveel kans heb je op de hoofdprijs in de Staatsloterij als je 100 jaar lang elke trekking 10 loten koopt en hoeveel geld moet je dan investeren?

gouden knikkerAls we uitgaan van gemiddeld 5.000.000 loten per trekking en 13 trekkingen per jaar. Als je 15 euro per lot investeert kost je dat in totaal 100*13*10* 15=195.000 euro. De rekensom is dan 100 jaar lang maal 13 keer per jaar maal 10 loten gedeeld door 5.000.000 = 0.0026 = 1 op de 2600 = 0,26%. Dus met een investering van 195.000 euro is de kans op de jackpot van 15 miljoen één op de 2600. Dus durf jij met jouw geld uit een zak van 2600 knikkers blind die ene gouden knikker te trekken?

Bent u nu wakker geworden en niet meer bang om die jackpot van 15 miljoen te hoeven missen?


Door Raymond Aronds,
Onderzoeker- adviseur gokproblematiek


Welke keuze maak jij? Vul onze enquête in!

 


 

Sport en gokken

15 september 2021

Opiniestuk door Raymond Aronds, onderzoeker gokproblematiek.

De online gokmarkt ontwikkelt zich steeds verder. Zij gebruiken statistieken als data om zoveel mogelijk geld te kunnen verdienen. Sportclubs, zoals voetbalclubs, vinden statistieken belangrijk om hun achterban meer te betrekken bij de club. Deze achterban gebruikt de data om een keuze te bepalen waarop en hoeveel zij willen inzetten bij bookmakers. De gokindustrie gebruikt deze data ook om nieuwe vormen te ontwikkelen, bijvoorbeeld dat je nu tijdens de wedstrijd kunt inzetten.

Een voorbeeld is Amerika waar sinds de liberalisering veel meer staten zijn waar je op sport kunt gokken. Dit jaar alleen al is er voor 27 miljard legaal gegokt, met een belastingvoordeel voor de staat van 350 miljoen. Daarnaast is er ook nog een illegaal circuit die geschat wordt op 150 miljard omzet.

analyse

De professionele sportclubs profiteren van het online gokken omdat het extra verbondenheid met de club geeft en meer mensen trekt naar de club. Want het is natuurlijk extra spannend om bijvoorbeeld een voetbalwedstrijd te volgen en tegelijkertijd te kunnen gokken of jouw club wint of verliest. De spanning voor de supporters was al hoog nu komt er een extra door aderen gierende adrenaline bij. Nadeel is dat gokken en sportbeleving een elkaar bevestigende versterking voor je verslavingsgedrag zal betekenen.

Onvrijwillige inschrijving Centraal Register Uitschrijving Kansspel Spelers

registration


Beleidsregels onvrijwillige inschrijving Cruks

Spelers kunnen vrijwillig of onvrijwillig worden opgenomen in het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen, ofwel Cruks. Cruks is een belangrijk middel tegen kansspelverslaving. In de Beleidsregels onvrijwillige inschrijving beschrijven wij de procedure om een speler onvrijwillig in Cruks te laten inschrijven.

Een gezinslid of werkgever, maar ook een aanbieder van kansspelen kan de Kansspelautoriteit vragen om een speler te registreren in Cruks.

Een voorwaarde om in het register te worden opgenomen, is dat de maatregel verdere schade – financieel, sociaal, persoonlijk –  voorkomt. Ook moet duidelijk zijn dat minder ingrijpende maatregelen niet helpen.

Het gaat hierbij om ingrijpende beslissingen. Daarom werkten wij de procedure zorgvuldig uit in de beleidsregels.

Bekijk de Beleidsregels

Bron: [Kansspelautoriteit]

Gokken, problemen en kansspelverslaving

Gokken, problemen en kansspelverslaving.

Problemen krijgen door gokken wil je niet en krijg je ook niet vanzelf. Dit is afhankelijk van jouw gokgedrag en de consequenties die volgen. Gok je regelmatig maar heb je er eigenlijk geen tijd en/of geld voor, dan kun je spreken van een probleem. Dat probleem wordt groter als je verslaafd raakt aan het kansspel. Wat zijn de mogelijke oorzaken van problematisch gokgedrag?

Het begint vaak met kleine gokjes en daarna beetje bij beetje wordt het steeds meer of groter. Bijvoorbeeld een enkel spelletje wordt een vaste reeks van steeds meer gokmomenten of de weddenschap om een stuiver wordt een euro en relatief snel, een tientje of hogere bedragen. Vaker gokken en hogere inzetten zorgen voor meer en grotere spannende momenten. Het beloningssysteem in onze hersenen wordt hiermee vaker en langer aangezet. De regelmatige aanmaak van hormonen, adrenaline en goed gevoelsstoffen die hierbij vrijkomen, zullen een drang en verlangen naar nog meer doen ontstaan.

Geldprobleem

De verslavende elementen bij het kansspel zijn de spanning van geld winnen of verliezen en denken dat je invloed kunt uitoefenen op de uitkomst van het kansspel. De aantrekkingskracht van het gokken (voor velen) is, dat het als een manier zien wordt om snel en gemakkelijk geld te verdienen en daarmee het leven kunnen veraangenamen. Het probleem is dat de realiteit juist andersom is, langzaam maar zeker verlies je jouw kapitaal en als je niet oppast al de financiële waarde die je in jouw leven opgebouwd hebt. En als gevolg daarvan een opbouw van psychische, relationele en maatschappelijke problemen zoals: werk verlies, school uitval, scheiding, dakloosheid, depressiviteit, suïcide, angststoornissen, emotieregulatiestoornissen etc.

Factoren die het verslavingsgedrag bij kansspelen kunnen doen ontluiken of versterken:

  • Opgroeien in een gokomgeving. Bijvoorbeeld bij je familie, vrienden of in jouw cultuur wordt gokken om geld als normale bezigheid gezien. Bijvoorbeeld de ‘gezellige vaste  kaartdagen’ zoals klaverjassen en jokeren om geld.
  • Je houdt van risico’s nemen, het zit bij wijze van spreken in je bloed.
  • De aantrekkingskracht van het er bijna zijn. De near miss is een bekend instrument in de kansspelindustrie die evenals winst een goed gevoel geeft. De illusie dat je er bijna bent, zorgt ervoor dat je je nog meer inzet en nog meer geld gaat inzetten. Net zoals je gewend bent bij sport en spel; je bent er bijna dus nog even doorgaan. Deze gok die een bijna winst opleverde, die toch echt voor de volle 100% mis is levert zoveel goed gevoel op dat het van invloed is op verslavingsgevoeligheid. Probleem hierbij is dat near misses georkestreerd kunnen worden, dus via manipulatie vaker gepresenteerd kunnen worden dan procentueel te verwachten is. Daarom wil Slicks dat de near misses het liefst helemaal niet meer vertoond worden bij gokkasten/fruitautomaten, en anders minder gepresenteerd worden dan procentueel te verwachten is. Dit kan gemakkelijk door software aanpassing.
  • De illusie van control. Denken dat je invloed hebt op de uitkomst van een kansspel, die toch echt random is en blijft. Er zijn hele imperiums, ondernemingen en levens vergokt, omdat men dacht een winnend systeem te hebben.
  • Slecht in toeval en kansberekening. Mensen zijn over het algemeen slecht in kansberekening en toeval. We denken dat onze nummers eens moeten vallen, de gokkast staat op springen etc. De wet op de grote aantallen zegt dat op een gegeven moment het gemiddelde 1:1 gehaald moet worden. Wat vaak vergeten wordt is dat het echt grote aantallen zijn en heel lang kan duren.
  • Versterken van de motivatie om te gaan gokken. De kansspelindustrie is een meester in het bedenken van redenen, bereidwilligheid te kweken en een doel te geven, om een gokje te gaan wagen. De mens is gevoelig voor positieve bekrachtiging.
  • Mond tot mond reclame van je gokvrienden. Bijvoorbeeld de jackpot van die machine/loterij staat al tijden hoog en moet ieder moment vallen.
  • Gokken als een manier zien om even snel geld te verdienen. Ik heb iets meer geld nodig voor het kopen van een mooie tv. Even naar het casino of de speelhal, misschien heb ik geluk. Dus je hebt een behoefte en denkt deze door gokken te kunnen bevredigen. Als het uitkomt; zie je wel, en als het mislukt; ja jammer maar volgende keer beter.
  • De wens gedachte. Vandaag schijnt de zon precies hetzelfde als op die dag dat ik won. Nu moet ik de gok gaan wagen want alle tekenen staan goed. Yes I can. Elke keer dat dit klopt zul je bevestigd worden in je wens gedachte, als je verliest zul je het gauw vergeten. Mensen zijn geneigd om slechte ervaringen te vergeten en de goede te benadrukken of te overdrijven.
  • De aantrekkingskracht van het vele geld. Het is zoveel money! Weinig inzetten en toch miljonair kunnen worden. Dat is wat je voorgespiegeld wordt. Wat niet vertelt wordt is dat het verhoudingsgewijs geen eerlijke kans is. Één euro inzetten en 1 miljoen kunnen winnen terwijl de kans 1 op de 100 miljoen is. Dus hier is je euro bij deze berekening 1 cent waard. Een overvloed aan verschillende reclames, steeds weer herhaald zullen je op een gegeven moment over de streep helpen.
  • De Fear Off Missing Out (FOMO). De angst om iets te missen is een natuurlijke reactie, waarbij mensen zich laten leiden door gevoelens en emoties. Het verdienmodel van loterijen (je zal maar in de straat/plaats wonen waar de hoofdprijs gevallen is en je hebt geen lot gekocht of nu komen de nummers uit van onze verjaardagen/leeftijden maar we hebben niet meegedaan) maar ook bij andere gokspellen aanwezig zoals: de roulette (nu moet mijn nummer komen, als ik nu niet inzet mis ik de winst en het bijbehorende lekkere gevoel), de gokkast/fruitautomaat (als ik nu niet gok of niet doorga dan haalt iemand anders de jackpot eruit), pokeren (als ik deze ronde mis dan had ik 2 Azen kunnen krijgen en dan mis ik de kans op een gegarandeerde winst) etc.
  • Zelfstigma en publiekstigma. Een regelmatige gokker wordt al gauw als verslaafd gezien en zelf heb je ook niet echt een goed gevoel erover. Je kunt niet vrij over jouw gokken en bijbehorende gevoelens en gedachten praten met je partner of directe omgeving zoals: collega’s op het werk, vrijwilligerswerk, schoolmaten, familieleden etc. Alleen met andere gokkers durf je je hierover te uiten. Gevolg hiervan is dat de problematiek en het gokgedrag meestal in het verborgene blijft en pas als het te laat is en echt niet meer anders kan, wordt de problematiek zichtbaar. Tot die tijd blijft het een gevecht dat niet gewonnen kan worden. Je hebt geen kans op verbetering van jouw situatie alleen rigoureus stoppen zou kunnen helpen, maar dat is voor velen een brug te ver. Een stap die niet gezet kan worden, omdat de beheersing van de wil en weerbaarheid tegen de verleidingen ontbreken.
  • Een groot kansspel aanbod “right into your face”. Makkelijke toegankelijkheid, diversiteit en dichtbij aanwezigheid van gokgelegenheden zorgt voor focus op gokken. Bijvoorbeeld in aanraking met gokken via je mobiel, de gokkasten in het café van je ouders, het Holland Casino en de speelhallen om de hoek, de buurttabakszaak/wedkantoor met grote gokreclames op het trottoir of voor het raam vlakbij etc. Maar ook games met lootboxen kunnen een begin zijn van een gokcarrière.
  • Weinig geld hebben. Een laag inkomen en weinig vooruitzichten op een beter bestaan, zijn vaak ook redenen om een gokje te wagen. De droom op een beter leven is hier leidend aan. Juist hier is gokverslavingsgedrag het hardnekkigst.
  • De uitgedragen illusie dat je een spel speelt. De veel gebruikte term in de Nederlandse kansspelindustrie is ‘verantwoord spelen’ wat refereert aan je jeugd waar spelen leuk, spannend en onschuldig is. Niks is minder waar, je gokt op de uitkomst van een kansspel. Een gok die ook nog eens van nature onverantwoord is, want door het uitkeringspercentage ben je altijd in het nadeel.

 

ED-pro gokproblematiek

Bekwaamheid uit ondervinding uitgebreid tot vakkundigheid.

Ervaringsdeskundige:

De ervaringsdeskundige kan of biedt iets wat een ander niet kan of biedt. Met een doorleefde ervaring, lotgenotenkennis, beroepsmatige interesse en verdieping in de problematiek heeft de ervaringsdeskundige iets waardevols in handen dat uitstijgt boven het niveau van het individu, anders dan wat de professional kan bieden of de beleidsmaker weet. Hij kan het gat dichten tussen leefwereld en systeemwereld en met zijn ervaringsdeskundigheid zorgen voor een brug tussen beide werelden. Enerzijds komen ervaringsdeskundigen in aanraking met netwerken waar andere professionals niet of heel moeizaam toegang toe hebben. Daarentegen zijn er ook ervaringsdeskundigen die dichtbij de wereld van bestuur en beleid staan en kunnen in de systeemwereld vertellen waarom bepaalde werkwijzen niet werken. Hiermee ontsluiten zij een type kennis dat beleidsmakers en uitvoerders kunnen benutten, naast professionele en wetenschappelijke kennisbronnen.

Ervaringskennis:

Belangrijk is de erkenning van ervaringskennis als kennisbron. Persoonlijke ervaringen met de diverse vormen van gevoeligheid/problematiek zoals ernstig mentaal en fysiek lijden, maatschappelijke  teloorgang en verstoorde relaties, vormen een bijzondere en waardevolle kennisbron, gelijkwaardig aan professionele kennis. Als je daar ervaringen van lotgenoten, schuldhulpverlening en verslavingszorg bij optelt en ook nog de betreffende wet/regelgeving kent, dan is er sprake van professionele ervaringskennis.

Ervaringsdeskundigheid:

Het vermogen om op grond van doorleefde ervaring(en) en herstel, inzicht in de algemene maatschappelijke context en verkregen deskundigheid (scholing/studie) de eigen gevoeligheid om te kunnen zetten in een professionele werkhouding t.b.v. de vraag van anderen.

De ED-pro gokproblematiek

Wij noemen iemand een ED-pro gokproblematiek als diegene die op een professionele wijze, alleen of in relevant teamverband:

  • Terug kan kijken op doorleefde ervaringen van gokproblematiek zoals verslaving en maatschappelijke teloorgang, daarvan geleerd heeft en deze kan verbinden met ervaringen van anderen.
  • Zich verdiept heeft in de oorzaken en gevolgen van gokproblematiek met het doel om deze te helpen verminderen, op te lossen en te voorkomen.
  • Zich verdiept heeft in verslavingszorgkennis en wetenschap op het gebied van gokproblematiek met het doel om de eigen ervaringskennis te verrijken en daarmee nog beter de achtergronden van gedrag te begrijpen.
  • Een algemene en actuele kennis heeft van het kansspelaanbod en de kansspelomgeving van kansspelaanbieders en de risico’s die daarmee samen kunnen hangen.
  • Relevante opleidingen of werkervaring heeft op mbo/hbo-niveau die o.a. raken aan ervaringsdeskundigheid en gokproblematiek.
  • In staat is om zijn samengebalde actuele kennis en ervaring te gebruiken of over te dragen aan anderen, om risicovol gokgedrag of kansspelverslaving te voorkomen en de mate te bepalen waarin een preventieve maatregel daadwerkelijk het gewenste gedragseffect bij kansspelers teweeg kan brengen. Daarvoor heeft hij zich verdiept in het ontwikkelen, toepassen en onderhouden van het verslavingspreventiebeleid van kansspelaanbieders en heeft advies gegeven over in ieder geval de effectiviteit van interventies en de evaluatie daarvan, de bijdrage van maatregelen en voorzieningen om risicovol spelgedrag en kansspelverslaving te voorkomen en de mate waarin een preventieve maatregel daadwerkelijk het gewenste gedragseffect bij spelers teweeg kan brengen.
  • Deze vakkennis en bekwaamheid moet op peil gehouden worden door scholing, intervisie en actuele ontwikkelingen vanuit de kansspelindustrie en de daaruit vloeiende individuele en maatschappelijke problematiek.

ervaringsdeskundig

Lootboxen maken de games industrie rijk over de ruggen van armen en laaggeschoolden.

Nieuw onderzoek van Engelse universiteiten heeft bevestigd, wat we toch al vermoeden. Games met lootboxen hebben een sterke band met gokken. Bijna de helft van de kinderen, degene met het minste geld en/of laaggeschoold het vaakst, die deze games spelen openen lootboxen. De games zelf maken spelers bang door FOMO, het “Fear of missing out” syndroom, elementen erin te verwerken o.a. dat je niet goed verder komt als je items of deals mist. Bijvoorbeeld als je niet mee doet met de “limited-time” items. We kennen het gebruik van FOMO ook al via onze loterijen. Stel je voor geen lot gekocht, maar je woont wel in de winnende straat. Je schaamt je dood.

lootboxenVijf procent van deze verslavingsgevoelige gamers, de risicogroep met vaak de minste bestedingsruimte, geven ongeveer 80 euro per maand uit aan deze lootboxen. Het onderzoek laat zien dat de game bedrijven via lootboxen juist hun grootste omzet behalen binnen deze risicogroep. De droom die bij deze games hoort, het winnen, erbij horen en een mooie toekomst, wordt het ideaal voor deze kinderen. Zij met een rijkere achtergrond vallen juist niet hiervoor en besteden procentueel gezien beduidend minder geld hieraan.

Door Raymond Aronds
Onderzoeker gokproblematiek

 

Het volledige rapport lezen? Download hier de PDF!

Be­sluit kans­spe­len op af­stand.

Samenvatting advies over kansspelen op afstand

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over het Besluit kansspelen op afstand. Het advies is op 3 februari 2021 openbaar gemaakt.

Inhoud van het ontwerpbesluit

Het ontwerpbesluit bevat nadere regels ter uitvoering van de Wet kansspelen op afstand, die naar verwachting op 1 april 2021 in werking zal treden. Op dit moment is het aanbieden van en het deelnemen aan kansspelen op afstand in Nederland niet toegestaan. Toch doen in Nederland honderdduizenden mensen mee aan deze kansspelen. Het doel van de wet is de vraag naar kansspelen op afstand te kanaliseren naar een verantwoord, betrouwbaar en controleerbaar aanbod door vergunninghouders.

In het ontwerpbesluit van het kabinet wordt het vergunningenstelsel voor kansspelen op afstand verder uitgewerkt. Ook zijn er regels opgenomen om kansspelverslaving te voorkomen, de consument te beschermen en criminaliteit te bestrijden.

Effectiviteit, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid

De vraag is hoe waarschijnlijk het is dat de beoogde kanalisatiegraad van 80% daadwerkelijk wordt bereikt, waarbij 80% of meer van de online gokkers via gelegaliseerde kanalenaanbieders gokken. Daarvoor zou het voor aanbieders en spelers voldoende aantrekkelijk moeten worden om over te stappen naar de legale markt. Maar de voorschriften in het ontwerpbesluit zijn zo streng en gedetailleerd dat (kleinere) aanbieders daardoor mogelijk zullen uitwijken naar de illegale markt. De verschillende doelstellingen van de wet en het ontwerpbesluit – kort gezegd: kanalisatie en preventie – lijken lastig met elkaar te verenigen.

Om de kanalisatiegraad van 80% te halen moet de Kansspelautoriteit ook effectief kunnen optreden tegen illegale aanbieders van online kansspelen. Deze zijn vaak in het buitenland gevestigd. Het (laten) blokkeren van websites van illegale aanbieders zou hier een belangrijk instrument kunnen zijn. Maar de Tweede Kamer heeft een amendement aangenomen waardoor deze bevoegdheid van de Kansspelautoriteit is geschrapt uit de Wet kansspelen op afstand. Verder wordt er alleen tijdelijk een beperkte extra capaciteit ingezet voor toezicht en handhaving. In de toelichting bij het besluit moet daarom beter worden uitgelegd dat een adequate handhaving gewaarborgd is.

Unierecht

De vraag naar de effectiviteit van de maatregelen is ook van belang in het licht van het Unierecht. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie moeten de maatregelen er daadwerkelijk toe strekken de doelstellingen van het kansspelbeleid te verwezenlijken “op samenhangende en stelselmatige wijze”. Het is de vraag of dit hier het geval is. Het ontwerpbesluit verplicht onder meer tot het aanstellen van een in Nederland aanwezige vertegenwoordiger, die taken heeft op het terrein van de verslavingszorg. Dit is een nieuwe figuur, waar nog niet eerder ervaring mee is opgedaan. Bij de effectiviteit van deze maatregel plaatst de Afdeling advisering vraagtekens.

Gegevensbescherming

Het ontwerpbesluit roept verder een verplichting in het leven voor speelautomatenhallen en casino’s om een bezoekersregistratie bij te houden. De minister heeft de Afdeling advisering specifiek gevraagd hoe deze voorgenomen bezoekersregistratie zich verhoudt tot de dataveiligheid. De Afdeling advisering heeft dit onderzocht in het licht van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Zij concludeert dat deze registratieverplichtingen noodzakelijk en proportioneel zijn. Ook zijn deze met voldoende waarborgen omkleed om de geregistreerde persoonsgegevens te beveiligen.

Dit was een samenvatting! Download hier de PDF voor de volledige tekst.