– Het kenniscentrum is in opbouw –

Informatie over kansspelen, gevolgen en hulp mogelijkheden.

Vanuit wetenschap- en ervaringskennis onderzocht en toegelicht:

  • Kansspelen en de kansspel omgeving
  • Oorzaak en gevolg gokproblematiek
  • Hulp mogelijkheden en organisaties

De gokwereld van A t/m Z

– A –

Algemene informatie

Op deze pagina kunt u alle informatie vinden betreffende gokken, gokverslaving, kansspelspelers, kansspelaanbieders, spellen, etc etc.

Tevens kunt u hier wetenschappelijke stukken vinden en hoe de gokspellen werken.

U kunt zoeken op alfabet en eventueel via de zoekfunctie rechtsboven.

Adressen verslavingszorginstellingen

Onderstaand een lijst met zorgaanbieders.
Voor uitgebreide informatie (gesorteerd op plaatsnaam) KLIK HIER.


AMETHIST
Boomgaardweg 2, 1326 AC Almere 036 5476100   www.amethistverslavingszorg.nl

ANTES
Prins Constantijnweg 48, 3066 TA Rotterdam 088 2303300 www.antesgroep.nl

BRIJDER JEUGD
Kees Boekestraat 20, 1817 EZ Alkmaar 088 3582260 / www.brijderjeugd.nl

BRIJDER VERSLAVINGSZORG
Richard Holkade 4, 2033 PZ Haarlem 088 3582000 / www.brijder.nl

BRIJDER OUDER en KIND
Johan van der Bruggenstraat 1, 2553 NZ Den Haag 088-3582271 / www.brijder.nl

CASTLE CRAIG NEDERLAND
Wassenaarseweg 33, 2596 CG Den Haag 088 7707077 / www.castlecraig.nl

CHOICES verslavingszorg
Aardenhoek 14, 4817 NE Breda 076-2600100 www.choicesggz.nl

CHANGES GGZ
Ulvenhoutselaan 79, 4834 MD Breda 088 2426437 / www.changesggz.nl

CONNECTION SGGZ
Nachtegaallaan 3, 5613 CM Eindhoven 040 3035023 / www.connection-sggz.nl

DE BRUG MIDDEN-NEDERLAND
Schaepmanstraat 1, 2221 ER Katwijk 071 4033733 / www.debrughelpt.nl

DE SKUUL
Molwerk 31-45, 1797 SG Den Hoorn Texel 0222 319413 / www.deskuul.nl

DE WENDING
Hoog Buurloseweg 145, 7339 EL Ugchelen 088 0901810 www.legerdesheils.nl/gelderland

EMERGIS
Oostmolenweg 101, 4481 PM Kloetinge 0113 26 70 00 / www.emergis.nl

FIVOOR
Mangostraat 5, 2552 KS Den Haag 088-3579611 / www.fivoor.nl

GEDULD INTERVENTIES GGZ
Modemstraat 20, 1033 RW Amsterdam 020 4500112 www.geduldinterventies.nl

GGZ INTERVENTIE
Achillesstraat 79, 1076 PX Amsterdam 020 2310000 / www.ggzinterventie.nl

GGZ MOMENTUM
Oranje Nassaulaan 22, 5211 AX ‘s-Hertogenbosch 073 2048020 / www.ggzmomentum.nl

HERVITAS
Huis ter Heideweg 14, 3705 LZ Zeist 030 2102641 / www.hervitas.nl

IGHD VERSLAVINGSZORG
Terbregseweg 6, 3056 JW Rotterdam 010 4232711 / www.ighd.nl

IRISZORG
Mr. B.M. Teldersstraat 4, 6842 CT Arnhem 088 6061600 / www.iriszorg.nl

IRISZORG JEUGDBEHANDELING
Mr. B.M. Teldersstraat 4, 6842 CT Arnhem 088 6061600 / www.iriszorg.nl

JELLINEK
Klaprozenweg 111, 1033 NN Amsterdam 088 5051202 / www.jellinek.nl

JELLINEK JEUGD
Klaprozenweg 111, 1033 NN Amsterdam 088 5051202 / www.arkinjeugdengezin.nl

KENTRA24 (NOVADIC-KENTRON)
Schijndelseweg 46, 5491 TB Sint-Oedenrode 073 6899090 / www.kentra24.nl

KICK YOUR HABITS
Cornelis Krusemanstraat 75B, 1075 NJ Amsterdam 020 7370887 / www.kickyourhabits.nl

LIEVEGOED GGZ
Professor Bronkhorstlaan 24, 3723 MB Bilthoven 030-2255555 / www.lievegoed.nl

MONDRIAAN GGZ
John-F-Kennedylaan 301, 6419 XZ Heerlen 088 5066262 / www.mondriaan.eu

NOVADIC-KENTRON
Hogedwarsstraat 3, 5261 LX Vught 073 6899090 / www.novadic-kentron.nl

READY FOR CHANGE
Groothandelsgebouw Ingang A, Tweede etage, Stationsplein 45, 3013 AK Rotterdam 088 7323942 / www.readyforchange.nl

RODERSANA
Oerlesedijk 1, 5688 GV Oirschot 088 0088955 / www.rodersana.nl

SGGZ APELDOORN
Vosselmanstraat 2, 7311 CL Apeldoorn 085 4011461 / www.sggz.nl

SOLUTIONS VERSLAVINGSZORG
Piet Mondriaanlaan 52, 3812 GV Amersfoort 033 2048550 / www.solutions-center.nl

SPOOR6
Lindelaan 6, 1405 AJ Bussum 035 6975400 / www.spoor6.nl

STA OP ZORG
Badhuisstraat 28, 4381 LS Vlissingen 0118-411193 / www.staopzorg.nl

TACTUS VERSLAVINGSZORG
Keulenstraat 3, 7418 ET Deventer 088 3822887 / www.tactus.nl

TERWILLE VERSLAVINGSZORG
Postbus 1497, 9701 BL Groningen 050 311 6226 / www.terwille.nl

TRIORA
Monsterseweg 65, 2553 RH Den Haag 088 3583741 / www.triora.nl

TRUBENDORFFER
Tilanusstraat 8 C, 1091 BH Amsterdam 0800 9999998 / www.trubendorffer.nl

U-CENTER
Landgoed De Horst Gebouw Vossesteijn 7, 3971 KR Driebergen 0800 2224446 / www.u-center.nl

VAVC GGZ
Herengracht 372-374, 1016 CH Amsterdam 085 0486804 / www.vavc-ggz.nl

VERSLAVINGSZORG NOORD NEDERLAND (VNN)
Leonard Springerlaan 27, 9727 KB Groningen 088 2343434 / www.vnn.nl

VINCENT VAN GOGH VINCENT VERSLAVINGSZORG
Postbus 5, 5800 AA Venray 0478 527700 / www.vincentverslavingszorg.nl

WIJ ZIJN BROER!
Oudegracht 202, 1811 CR Alkmaar 085 0660800 / www.wijzijnbroer.nl

YES WE CAN CLINICS
Sint Geradusplein 32, 5644 NG Eindhoven 040 2110311 / www.yeswecanclinics.nl

YOUZ
Max Euwelaan 70, 3062 MA Rotterdam 088 358 53 42 / www.youz.nl

– C –

Cognitieve Gedragstherapie (CGT)

Cognitieve Gedragstherapie (CGT)

Gedrags- en cognitieve therapie zijn onafhankelijk van elkaar ontstaan. Door samenvoeging van beide therapieën is de CGT ontstaan. Deze psychotherapie wordt in de verslavingszorg over het algemeen genomen als de best werkende beschouwd. Daarbij moet opgemerkt worden dat voor gokverslaving nog steeds geen echt werkende therapie bestaat. Het slagingspercentage, abstinentie voor langere tijd, bij de CGT zit beneden de 20%.

Cognitieve therapie

Cognitieve therapie gaat vooral uit van de invloed van het denken op het gevoelsleven en het doen. Het is een kortdurende, gestructureerde therapievorm die op het heden en de toekomst is gericht.. Samen met de therapeut wordt nagegaan hoe de foute denkgewoonte is ontstaan. Door trainingen in de behandelkamer, in het echte leven en met huiswerk kunnen er nieuwe gedachten en ander gedrag ontstaan. De nadruk ligt op het wijzigen van de manier van denken die mensen met een emotioneel probleem hanteren. Wanneer inderdaad blijkt dat de cliënt geneigd is om te negatief over allerlei zaken te oordelen, zoeken zij samen uit welke geschiktere manier van denken passend is.

Gedragstherapie

In gedragstherapie staat het gedrag van de cliënt centraal. Eerst worden het problematische gedrag en de omstandigheden waarin die voorkomen in kaart gebracht. Samen met de therapeut wordt dan getracht het gedrag en de gedragsverandering te begrijpen, om daarmee het gedrag opbouwend te kunnen wijzigen via een beloningssysteem. Hiervoor worden diverse oefeningen en huiswerk gedaan.

Cognitieve GedragsTherapie kan dus zowel de manier van denken en interpretatie beïnvloeden, als de manier van doen en laten. Het ‘anders leren denken en doen’, twee verschillende behandelvormen kunnen met elkaar kunnen worden gecombineerd in één en dezelfde behandeling.

Controleverlies bij gokken

Controleverlies bij gokken. Oorzaken en mogelijke aanpak.

Bij middelen gebruik komt, in vergelijking met natuurlijke beloners, een buitensporige hoeveelheid dopamine vrij. Hierdoor voltrekt het proces van gewoontevorming en conditionering zich sneller en hardnekkiger dan bij andere gewoontes. Zij nemen de vorm aan van automatisch gedrag en laten zich moeilijk meer bijsturen door reflectie of cognitieve controle (Kaliva & Volkow 2005). Ons neurologisch beloningssysteem wordt als het ware misleid.

Bij gokken in het algemeen en hoog verslavende gokspelletjes zoals roulette en fruitautomaten in het bijzonder, komt vanwege de snelle omloop snelheid (speelautomaten 4 sec. per spel en roulette tussen 1 en 5 minuten, bij online roulette om de 30 sec.) een gestage stroom dopamine vrij die in totale hoeveelheid vergelijkbaar is met middelen gebruik zoals heroïne, cocaïne en alcohol.

Dopamine is een neurotransmitter die een belangrijke rol speelt bij de werking van ons beloningssysteem in onze hersenen dat voor snel en effectief gedrag zorgt bij noodsituaties of situaties die voor ons voordelig zijn. Dopamine zorgt voor een geluksgevoel en speelt een rol bij het conditioneren en ontwikkelen van gewoontes. Hiermee worden we gevoelig voor signalen uit de omgeving die belonend gedrag(geld winnen) voorspellen zoals aansprekende reclames, aandacht op (miljoenen) jackpotten, het geluid van het rouletteballetje, de lichtjes van de fruitautomaat. Onze aandacht wordt automatisch naar deze signalen toegetrokken en deze wekken een sterk verlangen op(Robinson & Berridge 1993).

Jezelf onder controle te houden vereist drie vaardigheden:
  1. Controle over het intentioneel gedrag;
  2. Behalen van lange termijn doelen;
  3. Definiëren van onze identiteit;
  • Morgen ga ik sporten en daarvoor sta ik een uur eerder op en dit lukt ook is een voorbeeld van de vaardigheid; controle over het intentioneel gedrag. Voor mensen met een verslaving is deze vorm van zelfcontrole moeilijk uit te voeren vanwege de aandacht op signalen met een sterk motiverende werking die de zucht oproepen(dopamine graag!!). Het gedrag is verankerd in vastgeroeste gewoontes die zich slechts moeizaam laten bijsturen, waardoor er van goede voornemens weinig terecht komt.
  • Realiseren van lange termijn doelen. Planning en lange termijn denken worden gereguleerd in de prefrontale cortex. De grote hoeveelheden dopamine die vrijkomt bij het langdurig gokken activeert vooral het beloningssysteem ten koste van de processen in de prefrontale cortex. Ze worden als het ware bijziend(sterk in het zichzelf voor de gek houden) gevangen in korte termijn bevrediging(Lewis 2015).
  • Zelfcontrole (het Zelf en het begrip van zichzelf als een bepaalde persoon met een bepaalde identiteit) speelt een belangrijke rol in de sturing van gedrag. Hoe we onszelf zien bepaalt wat we aannemelijk vinden, welk gedrag bij ons past en waartoe we gemotiveerd zijn. (Kennet2013, Biernacki1986). Wie zichzelf ziet als een harde werker zal veel en hard werken, of als een professionele voetballer die succesvol is, die zal veel en intensief trainen.

Waarom is zelfcontrole belangrijk bij verslaving en wat gaat er mis?

Waarom zou ik stoppen, ik ga toch steeds weer, val steeds in dezelfde valkuil, ik kan gewoon niet stoppen en misschien heb ik deze keer geluk want nu valt het winnende nummer of combinatie? Dus gebrek in motivatie, fatalisme en een onrealistisch beeld is wat er mis gaat.

Maar ook als je bent gestopt en je wordt nog steeds aangezien als een gokverslaafde is funest voor de zelfcontrole. Geld tekort, je bent zeker weer aan het gokken geweest? Ben ik te vertrouwen met geld of je bent niet te vertrouwen met geld daarom krijg ik/je deze baan niet? Het geloof in: eens verslaafd altijd verslaafd. Dus kortom het stigma(publiek/zelf) houdt je ook gevangen in een bepaalde handelswijze.

Controleverlies speelt zich af op het intentionele vlak, bij het behalen van doelen en op het vlak van identiteit en zelfbeeld. Daar moeten dus de oplossingen gevonden worden.

Uit “hersenwetenschap, grensverlegging en ethiek” door dr. Anke Snoek

Post-doc onderzoeker, Universiteit Maastricht, afdeling Health, Ethics and Society.

Slicks vind zelfcontrole belangrijk en helpt bij hervinden van deze vaardigheid door hulp te bieden bij het stoppen met gokken, het herstelproces te begeleiden en geeft workshops over hoe goksystemen werken voor inzicht en bewustwording.

Controleverlies bij gokken (wetenschappelijk)

Door Anke Snoek

Behandeling gebaseerd op hersenonderzoek blijft uit.

Er is een beperkte opvatting over hoe mensen hun gedrag controleren.

Wat zegt de hersenwetenschap over verlies van zelfcontrole bij verslaving?

Kunnen mensen met een verslaving hun gebruik niet controleren, of willen ze niet?

Het morele model, dat lange tijd dominant was, claimt het laatste: mensen met een verslaving willen gewoon gebruiken. Maar in de afgelopen decennia komt er, onder invloed van inzichten uit de hersenwetenschap, meer steun voor de eerste visie: middelengebruik tast wel degelijk capaciteiten voor zelfcontrole aan. Bij middelengebruik komt dopamine vrij, een neurotransmitter die een belangrijke rol speelt in de werking van ons beloningssysteem. Het beloningssysteem in de hersenen zorgt ervoor dat we snel en effectief gedrag na kunnen streven dat bijdraagt aan ons overleven. Als we bijvoorbeeld calorierijk voedsel eten, seks hebben, of de zon op onze huid voelen, komt dopamine vrij. Dopamine zet een aantal processen in werking. Ten eerste kan het voor een geluksgevoel zorgen. Ten tweede speelt dopamine een rol bij het conditioneren en ontwikkelen van gewoontes.

We worden gevoelig voor signalen uit de omgeving die mogelijkheden tot belonend gedrag voorspellen: voorwerpen zoals  bierflesjes, openers, zilverpapier of situaties zoals voetbalwedstrijden, concerten, vrijdagavond. Onze aandacht wordt automatisch naar deze signalen toegetrokken en deze wekken een sterk verlangen op (Robinson & Berridge 1993). Bij middelengebruik komt, in vergelijking met natuurlijke beloners, een buitensporige hoeveelheid dopamine vrij. Hierdoor voltrekt het proces van gewoontevorming en conditionering zich sneller en hardnekkiger dan bij andere gewoontes. Deze gewoontes nemen de vorm aan van automatisch gedrag en laten zich moeilijk bijsturen door reflectie of cognitieve controle (Kalivas & Volkow 2005). Middelengebruik misleidt als het ware het neurologische beloningssysteem. De hersenwetenschap heeft ons dus belangrijke inzichten opgeleverd over waarom mensen met een verslaving zoveel problemen ervaren bij het uitoefenen van controle over middelengebruik. Sommige wetenschappers hebben er zelfs voor gepleit om verslaving voortaan als een hersenziekte te zien. Maar ondanks de explosieve toename van hersenonderzoek naar verslaving, heeft dit nog niet tot een doorbraak in behandeling geleid. Hoewel het ziektemodel van verslaving inmiddels breed gedragen wordt, is de behandeling nauwelijks veranderd (Lewis 2015). Deels heeft dit te maken met het feit dat het ontwikkelen en testen van nieuwe behandelingen tijdrovend is. Nieuwe behandelingen op basis van neurowetenschappelijke inzichten kunnen in drie categorieën worden ingedeeld: substitutietherapie, vaccinaties en diepe breinstimulatie. Bij substitutietherapie wordt het middel waaraan iemand verslaafd is vervangen door een middel met een soortgelijke werking dat onder medische supervisie wordt toegediend. Het meest bekende voorbeeld is de vervanging van heroïne door methadon. Voor andere middelen is substitutie therapie nog niet zo ver ontwikkeld of controversiëler.

Bij vaccinaties, die vooral voor rokers worden ontwikkeld, worden in de bloedbaan nicotine-antilichamen ingebracht die zich binden aan nicotinemoleculen zodat deze te groot worden om de bloedhersen barrière te passeren. Hoewel uit dierproeven blijkt dat zo inderdaad minder nicotine de hersenen bereikt, is bij mensen het effect bij pogingen om te stoppen met roken toch weinig duurzaam. Bij diepe breinstimulaties worden met behulp van electroden in het breinbepaalde hersengebieden gestimuleerd. Dit is echter een vrij ingrijpende behandeling waarvan de veiligheid en effectiviteit nog niet voldoende gewaarborgd is (Carter et al. 2012). Voorstanders van de neurobiologische wending in ons begrip van verslaving claimen dat het slechts een kwestie van tijd is om bovengenoemde behandelingen met succes te ontwikkelen en te testen. Tegenstanders betogen dat deze behandelingen wellicht ondersteunend kunnen zijn in herstel, maar dat we voor een goedbegrip en een gepaste behandeling van verslaving een breder begrip nodig hebben van zelfcontrole.

Wat kan de hersenwetenschap ons niet vertellen?

Zelfcontrole beslaat verschillende aspecten, die verschillende capaciteiten vereisen. De normatieve filosofie onderscheidt er drie: controle over intentioneel gedrag, het behalen van lange termijn doelen, en het definiëren van onze identiteit. De meest bekende vorm van zelfcontrole is controle over ons intentionele gedrag. We nemen ons voor om morgen een uur eerder op te staan en te sporten en we doen dat ook. De hersenwetenschap laat zien waarom deze vorm van zelfcontrole zo moeilijk is voor mensen met een verslaving. Hun aandacht wordt automatisch getrokken naar signalen die zucht oproepen. Van deze signalen gaat een sterk motiverende werking uit. Hun gedrag is verankerd in vastgeroeste gewoontes die zich moeizaam laten bijsturen, waardoor er van het voorgenomen gedrag weinig terecht komt. Het tweede aspect van zelfcontrole is het realiseren van lange termijn doelen die we onszelf gesteld hebben. Zelfcontrole stelt ons in staat om het leven te leven dat we waardevol vinden. Vele van de dingen die we waardevol vinden in het leven vereisen een meer langdurige toewijding: het afronden van een opleiding zodat we een goede baan kunnen vinden, het grootbrengen van kinderen, het onderhouden van vriendschappen. De capaciteiten die hierbij horen, zoals planning en lange termijn denken, worden gereguleerd door de prefrontale cortex. De hersenwetenschap laat zien waarom ook deze vorm van zelfcontrole hapert bij mensen met een verslaving. De grote hoeveelheid dopamine die vrijkomt bij middelengebruik activeert vooral hun beloningssystemen, ten koste van de processen in de prefrontale cortex. Ze worden als het ware bijziend, gevangen in korte termijn bevrediging (Lewis 2015). Er is echter nog een derde aspect van zelfcontrole dat ernstig verstoord wordt bij verslaving en dat in de hersenwetenschap onopgemerkt blijft omdat bij het begrip zelfcontrole de nadruk ligt op de notie van ‘controle’ en het voorvoegsel ‘zelf’ wordt genegeerd.

Het zelf en iemands begrip van zichzelf als een bepaalde persoon met een bepaalde identiteit speelt echter een belangrijke rol in de sturing van iemands gedrag. Hoe we onszelf zien bepaalt welke opties we aannemelijk vinden in het leven, welk gedrag we bij onszelf vinden passen en waartoe we gemotiveerd zijn (Kennet2013, Biernacki 1986). Wie zichzelf ziet als een harde werker, zal veel en hard werken, wie zichzelf ziet als voetbalspeler, zal veel en intensief trainen.

Waarom is zelf controle belangrijk bij verslaving en wat gaat er mis?

Om het zelf, of problemen met het zelf, goed te kunnen begrijpen is het belangrijk om hier empirisch onderzoek naar te doen. In dit kader heb ik 69 mensen met alcohol- of opiaatverslaving gedurende een periode van 4 jaar gevolgd. Elk jaar had ik diepte-interviews met hen over de doelen van hun leven, en wat in de weg stond bij het behalen van deze doelen. Dit leverde een complexer beeld op dan de neurowetenschappenschetsen, waarbij vooral duidelijk werd hoe middelen afhankelijkheid het zelfbeeld van mensen aantastte, en hun verwachtingen van zichzelf. Dit werd in sterke mate ook bepaald door de invloed van verslaving op hun lichaam en sociale relaties. Toen ik mensen vroeg wat hun plannen voor de toekomst waren, antwoorden velen: ik heb geen plannen voor de toekomst, want ik weet niet eens of ik morgen wakker word. Ze hadden zoveel mensen in hun omgeving zien overlijden door hun verslaving of de gevolgen daarvan, ook als ze al lange tijd clean waren, dat ze weinig vertrouwen hadden in hun toekomst. Hierdoor was het soms ook moeilijk om de motivatie op te brengen om te stoppen met hun middelengebruik, en te geloven dat een ander leven mogelijk was. Een ander probleem was dat zelfs als ze succesvol stopten met middelen gebruik, anderen hun vaak nog zagen als onbetrouwbaar en beschadigd. Het lukte ze niet om hun identiteit van ‘verslaafd’ van zich af te schudden, omdat de mensen in hun omgeving hun nieuwe identiteit niet accepteerden. Soms was dit ook het gevolg van de fysieke sporen die hun verslaving op hun lichaam had achtergelaten. Ze zagen eruit als verslaafden en konden daarom geen baan vinden of schaamden zich om een opleiding te gaan doen. Ze voelden zich veelal gevangen in stigma. Het controleverlies over hun intentionele gedrag werkte soms ook door op hun zelfbeeld. Vooral na herhaaldelijk terugvallen begonnen sommigen aan zichzelf te twijfelen: Waarom lukt het me niet om voormijn waarden te kiezen in plaats van toe te geven aan mijn verslaving? Misschien denk ik alleen maar dat ik die dingen (werk, kinderen) belangrijk vind, maar is de echte ‘ik’ de drinker. Deze demoralisatie zorgde ervoor dat mensen het opgaven om hun doelen na te streven. Ze dachten dat het leven dat ze waardevol vonden niet voor hen was weggelegd. Hun fatalistische zelfbeeld was een belangrijke oorzaak voor het niet uitoefenen van controle over hun intentionele gedrag.

Hoe kan zelfcontrole versterkt worden?

Controleverlies bij verslaving wordt niet door één factor bepaald (een hersenziekte), maar door een set van factoren die elkaar kunnen versterken maar ook compenseren. Controleverlies speelt zich af op het intentionele vlak, bij het behalen van doelen, maar ook op het vlak van identiteit en zelfbeeld. Herstel van verslaving kan bottom-up gebeuren: door eerst controle te krijgen over intentioneel gedrag wordt het vervolgens makkelijker om waardevolle doelen te behalen en te versterken deze doelen uiteindelijke iemands identiteit. Of top-down: doordat mensen hun identiteit herzien kunnen hun lange termijn doelen hun motiverende krachten terugkrijgen en wordt het uiteindelijk makkelijker om het intentioneel gedrag hierop af te stemmen.

Bijvoorbeeld: sommige mensen stoppen succesvol met middelengebruik als ze een kind verwachten, de identiteit van ouder werkt dan motiverend. In veel gevallen zal herstel van verslaving op alle drie gebieden gelijktijdig plaats moeten vinden: bijvoorbeeld) farmacologische ondersteuning om de zucht te verminderen en de controle over intentioneel gedrag terug te krijgen, 2) praktische ondersteuning bij het behalen van doelen, 3) het helpen ontwikkelen van een positieve identiteit door psychotherapie en het reduceren van stigma. Zoals ook het empirisch onderzoek laat zien, hebben we een normatief mensbeeld nodig om de hersenwetenschap te incorporeren in de behandeling praktijk van verslaving.

Dr. Anke Snoek, postdoc onderzoeker, Universiteit Maastricht, afdeling Health, Ethics, and Society. Werkzaam aan een ZonMw-project over alcoholafhankelijke ouders.

Literatuur

Biernacki P. (1986)

Pathways from heroin addiction. Recovery without treatment. Philadelphia: TempleUniversity Press.Carter, A., Capps, B. & Hall, W.D. (2012) Emerging neurobiological treatmetns of addiction: ethicaland public policy considerations. In A. Carter, W.D. Hall, & J. Illes (Eds.)

Addiction Neuroethics: The ethics of addiction neuroscience research and treatment

London: Academic Press, pp. 96–109.Kalivas, P.W. & Volkow, N.D. (2005) The neural basisof addiction: a pathology of motivation and choice.

The American journal of psychiatry, 162(8), pp. 1403–13.Kennett, J. (2013) Just say no? Addiction and the elements of self-control. In N. Levy (Ed.)

Addictionand Self-Control: Perspectives from Philosophy, Psychology, and Neuroscience. Oxford: Oxford University Press, pp. 144–64.Lewis, M.D. (2015)

The biology of desire. Why addiction is not a disease, New York: Public Affairs. Robinson, T.E. & Berridge, K.C. (1993) The neural basis of drug craving: an incentive-sensitization theory of addiction.

Brain Research Reviews, 18(3), pp. 247–9

– D –

Detox bij gokverslaving

Detoxen

Het ontwennen van een verslaving heet in medische termen detoxificatie of ontgifting.

Detoxen bij gokverslaving is gericht op het sterk vermindert aanmaken van dopamine en adrenaline en noemen we een proces van ontgiften. Tijdens de detox wordt er een programma doorlopen, gericht op ondersteuning, begeleiding en medische zorg als onderdeel van de behandeling.

Na het jarenlang intensief met gokken bezig geweest te zijn de hersenen ingesteld op de aanmaak van dopamine en adrenaline. Hiermee stoppen betekent een behoorlijk verandering voor lichaam en geest vergelijkbaar met alcohol en drugs verslaving. Er kunnen dan in meer of mindere mate onthoudings- of ontwenningsverschijnselen ontstaan die per persoon verschillen o.a.:

  1. Dag 1 en 2: trillingen, misselijkheid, braakneigingen, overmatig zweten, verhoogde bloeddruk en een snellere hartslag
  2. Dag 3 tot en met 5: een vermoeid gevoel, ernstige bevingen, nachtmerries, hoofdpijnen, een algeheel gevoel van zwakte
  3. Na de 5e dag: je huid kan veranderen, je gewicht kan gaan veranderen, je kunt erge dorst en/of een droge keel krijgen, er kan slapeloosheid optreden.
  4. Binnen twee weken zullen deze verschijnselen verdwenen zijn.

Ambulant

Behandeling zonder opname in een kliniek.

Zo’n behandeling start met een intakegesprek. Vervolgens vinden verschillende gesprekken plaats met de psychiater en de verslavingsarts. Er wordt op maat een ontwenningskuur uitgewerkt dat maximaal 2 weken duurt. Daarna volgt een intensief begeleidingstraject van ongeveer 3 weken. Er is dagelijks contact om complicaties te voorkomen en toezicht te kunnen houden op de eventuele inname van medicatie. Het is normaal dat er naasten zijn geïnformeerd over en betrokken bij het behandeltraject.

Klinisch

Behandeling met opname in een kliniek. Na het ontgiften volgt een behandeling, meestal cognitieve gedragstherapie of via het 12 stappenplan model.

Welk type detox het beste past, hangt af van:

  • de ernst van de verslaving
  • bijkomende psychische klachten
  • lichamelijke gezondheid
  • omgevingsfactoren zoals ondersteuning door naasten bij het stoppen.

Soms blijft men veel last houden van trek of terugval tijdens de behandeling. De verslavingsarts gaat dan met de cliënt na of een aanvullende behandeling nodig is.

– G –

Gokverslaving wezenlijk anders dan drugsverslaving

AMC

Gokverslaving wezenlijk anders dan drugsverslaving

Gok- en drugsverslaving worden vaak in een adem genoemd. Maar dat is onjuist, zo blijkt uit onderzoek van het AMC. Mensen die verslaafd zijn aan gokken hebben een verhoogd dopamine gehalte in het brein. Bij drugsverslaving wordt juist vaak verlaagde of normale dopamine gehalte gevonden in het brein.

Het AMC en het Donders Instituut in Nijmegen hebben bij mensen met en zonder gokverslaving in een PET-scan van de hersenen vastgesteld dat de dopamineproductie in het beloningsysteem in het brein (het striatum) hoger is bij gokverslaafden. De resultaten zijn 21 juli gepubliceerd in het tijdschrift Biological Psychiatry.

Dopamine

Uit dit onderzoek blijkt dat gokverslaving echt iets anders is dan verslaving aan drugs, zegt onderzoeker dr. Ruth van Holst van het AMC. Drugs zorgen direct of indirect voor verhoging in dopamine-afgifte in het brein wat een roes veroorzaakt. Bij mensen die langdurig excessief drugs gebruiken, zien we dat hun dopaminesysteem vaak minder reactief is geworden. “Gokverslaving lijkt op vele manieren op drugverslaving. Gokken kan een roes opleveren en gaat gepaard met verhoogde dopamine-afgifte in het brein. Door de overeenkomsten met drugsverslaving werd gedacht dat bij gokverslaving ook sprake is van een afgenomen functie van het dopaminesysteem in het brein. Dat is dus niet zo.”

Afwijkende gedachten

Studies met Parkinsonpatiënten, die medicatie krijgen die dopamine in het brein verhoogt, lieten zien dat deze patiënten vaker gokverslaving ontwikkelden. Gokverslaving zou dus ook juist kunnen samengaan met verhoogde dopamine in het brein, zoals nu ook blijkt uit dit onderzoek van Van Holst in samenwerking met prof. Roshan Cools en dr. Guillaume Sescousse.

Het onderzoek laat duidelijk zien dat mensen met een gokverslaving een hogere dopamineproductie hebben in het striatum dan mensen zonder verslaving, zegt Van Holst, gespecialiseerd in het onderzoek naar hersenprocessen bij gedragsverslaving. “Wij zien ook dat hoe hoger de dopamineproductie in het striatum van mensen met een gokverslaving is, hoe meer afwijkende gedachten over gokken zij hebben. Het hebben van afwijkende gedachten over gokken, zoals denken dat je kunt voorspellen wanneer een gokkast gaat uitbetalen, is een bekend symptoom van gokverslaving en krijgt in de behandeling ervan veel aandacht. “

Vervolgonderzoek

“De bevinding dat gokverslaving gekenmerkt wordt door verhoogde dopamineproductie is theoretisch belangrijk omdat het aangeeft dat gokverslaving anders is dan drugsverslaving”, zegt dr. Ruth van Holst. Ze stelt dat het aantal onderzochte personen in deze eerste studie klein is en dat er vervolgonderzoek nodig is om een beter beeld te krijgen van hoe dopamine een rol speelt in het ontstaan, voorkomen en behandelen van gokverslaving.

Deze studie werd mede mogelijk gemaakt met beurzen van het NWO en James McDonnell scholar award.

Foto: AdeRussell via Foter.com / CC BY-NC-ND


Wetenschappelijk:


Gokverslaving wezenlijk anders dan drugsverslaving

Gok- en drugsverslaving worden vaak in een adem genoemd. Maar dat is onjuist, zo blijkt uit onderzoek van het AMC. Mensen die verslaafd zijn aan gokken hebben een verhoogd dopamine gehalte in het brein. Bij drugsverslaving wordt juist vaak verlaagde of normale dopamine gehalte gevonden in het brein.

Het AMC en het Donders Instituut in Nijmegen hebben bij mensen met en zonder gokverslaving in een PET-scan van de hersenen vastgesteld dat de dopamineproductie in het beloningsysteem in het brein (het striatum) hoger is bij gokverslaafden. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Biological Psychiatry.

Verhoogde Striatal Dopamine-synthesecapaciteit bij kansspelverslaving

Achtergrond

De hypothese dat dopamine een belangrijke rol speelt in de pathofysiologie van pathologisch gokken is alomtegenwoordig. Er is echter weinig tot geen direct bewijs voor een categorisch verschil tussen pathologische gokkers en gezonde controlepersonen in termen van dopamine-transmissie in een drugsvrije staat. Hier bieden we bewijs voor deze hypothese door de dopamine synthese capaciteit in de dorsale en ventrale delen van het striatum te vergelijken in 13 pathologische gokkers en 15 gezonde controlepersonen.

methoden

Dit werd bereikt met behulp van [18F] fluoro-levo-dihydroxyphenylalanine dynamische positronemissietomografiescans en striatale interessegebieden die met de hand werden getrokken op basis van visuele inspectie van individuele structurele magnetische resonantiebeeldvormingsscans.

resultaten

Onze resultaten tonen aan dat dopamine synthese capaciteit verhoogd was bij pathologische gokkers in vergelijking met gezonde controlepersonen. De dopamine-synthese was 16% hoger in het caudaatlichaam, 17% hoger in het dorsale putamen en 17% hoger in het ventrale striatum bij pathologische gokkers in vergelijking met controlepersonen. Bovendien was de dopaminesynthese-capaciteit in het dorsale putamen en het caudate hoofd positief gecorreleerd met gokverstoringen bij pathologische gokkers.

conclusies

Samengenomen leveren deze resultaten empirisch bewijs voor verhoogde striatale dopamine-synthese bij pathologisch gokken.

—-

Door Ruth J. van Holst

– L –

Lootboxen

LOOTBOXEN

Loot boxen is de verzamelterm voor één of meerdere spelelementen die in een videospel verwerkt zijn, waarbij de speler al dan niet tegen betaling op een schijnbaar willekeurige manier spelitems verwerft. Deze items kunnen heel divers van aard zijn, variërend van personages of voorwerpen, tot emoties of speciale karakteristieken. De Engelstalige verzamelterm is gebaseerd op de (schat)kisten die deze items bevatten.

Loot boxen nemen een centrale plaats in bij het spelverloop, waardoor het een essentieel element van het spel wordt om de winstkansen te vergroten of om sneller vooruitgang te boeken in het spel. Soms heeft de speler de mogelijkheid om loot boxen vrij te spelen zonder te betalen, maar ook hier wordt de speler geconfronteerd met animaties die sterk vergelijkbaar zijn met animaties gebruikt bij de exploitatie van slotmachines. Men bouwt ook een (emotionele) winstverwachting op bij de speler. De onzekerheid m.b.t. de inhoud van de loot box gekoppeld aan het opbouwen van de gehoopte winst van de speler m.b.t. het openen van een loot box stimuleert de speler om een nieuwe loot box te kopen.

Zowel in het spelverloop als qua inhoud en publiciteit van loot boxen wordt feiten en ervaringen uit de reële wereld gebruikt om de spelers te verleiden. Dit kan op het eerste zicht onschuldig lijken (herkenbaarheid van bepaalde wereldvedetten, favoriete club of land), maar het wordt al vlug minder onschuldig (bv. het systematisch gebruik van de figuur van Ronaldo om de (duurste) loot boxen aan te prijzen)

IN SPEL BETALINGSSYSTEEM

De introductie van een eigen muntensysteem, al dan niet betalend:

Het gebruik van punten (coins) en vooral de grootte ervan is gericht op het creëren van een eigen realiteit met een link naar de echte wereld.

Deze spelen leren een speler te denken in b.v.  FUT-munten en FIFA-muntstukken. Als bepaalde doelstellingen in het spel worden bereikt, krijgt een speler soms FUT-munten, maar ook bijvoorbeeld loot boxen. Ook in Overwatch en Star Wars Battlefront II wordt de waarde van reëel geld volledig losgekoppeld van de waarde van de in-game-currency waardoor spelers het contact met de echte waarde verliezen. Door de waarde van de ingame-currency hoog te houden ten aanzien van de reële waarde in echt geld, wordt voor spelers een psychologisch voordeel gecreëerd.

De betaalmethodes om geld op de spelersrekening te storten zijn laagdrempelig. De gemakkelijkste anonieme betaalmethode gaat via codes. Via gratis acties leren spelers deze betaalmethode onmiddellijk kennen.

ONDUIDELIJKHEID KANSEN EN MANIPULATIE MOGELIJKHEDEN

Er is een ondoorgrondelijkheid aanwezig op het vlak van de gebruikte toevalsgenerator (RNG) van loot boxen. Het is niet mogelijk zicht te krijgen wie of wat precies in de loot box zit. In FIFA 18 en C-S: GO kan een kind tot in het oneindige inzetten op loot boxen om iets te winnen. Bovendien worden geen winstkansen meegedeeld. Zowel bij de aankoop van loot boxen als in de gehele exploitatie van het spel kan dit alles leiden tot pure manipulatie van individuen of groepen spelers. De grens tussen aanmoediging en manipulatie is soms moeilijk te onderscheiden in een online omgeving waarbij de ene partij (spelfabrikant/spelplatform) quasi alles registreert en de consument die vanuit dit opzicht eerder passief het spel speelt (ondergaat).

Anders is het gesteld met de munten die wel rechtstreeks met geld kunnen worden aangekocht (in-game-currency). De in-game-currency is een extra ‘laag’ bovenop het spel waarbij met echt geld aankopen kunnen worden gedaan in het spel. Deze munten maken niet noodzakelijk een verplicht onderdeel uit van de inhoud van het spel zelf maar laten toe via betaling allerlei voordelen te verzamelen.

Spelfabrikanten en –platforms zetten veel technieken in om de spelers te verleiden en aan te sporen online te spelen en loot boxen aan te kopen op een onbeperkte manier. Deze technieken variëren van sociale gedragsmonitoring, de illusie van het behendigheidsspel, de vermenging fictie en realiteit, tot een gebrekkig databeschermingsbeleid met mogelijk een grootschalige manipulatie van de speler via gedrag gebonden toevalsgeneratoren (RNG). De zelfregulering van de spelindustrie beschermt de speler niet of onvoldoende.

RELATIE LEEFTIJD EN BETALINGSSYSTEEM

De mogelijkheid om geld in te zetten in videospelen is haarfijn uitgewerkt, maar niet de  integratie van het ontwikkelde PEGI-systeem. (dit zijn leeftijdsclassificatielogo’s van 3, 7, 12, 16 en 18 jaar. Bedoeld als betrouwbare indicatie voor de geschiktheid van het spel). De leeftijds- en spelkwalificatie wordt niet doorgetrokken in het betalingssysteem door de spelfabrikanten- en platformen. Eens een speler een account heeft aangemaakt kan hij op heel diverse manieren betalingen doen zonder dat de leeftijd wordt gecontroleerd. Een 13-jarige kan betalingen doen in een spel dat de leeftijdskwalificatie 16 heeft verkregen. Het gebrek aan regulering en controle op deze videospellen is bijzonder problematisch t.a.v. minderjarigen en gokverslaafden die onbeschermd kunnen deelnemen aan kansspelen. PEGI controleert immers niet op loot boxen en organiseert geen effectieve controle op leeftijdsgrenzen.

– M –

Minnesota model

Minnesota model, 12 stappenplan

Van oorsprong is deze behandeling ontstaan vanuit de 12 stappen van de AA (Anonieme Alcoholisten) gebaseerd op spirituele waarden als hoop, eerlijkheid, respect en verbondenheid. Deze therapie wordt meestal in groepsbehandeling gegeven waarbij de deelnemers verschillende verslavingsachtergrond hebben.

Bij het programma wordt herstel nagestreefd van degenen die lijden onder de gevolgen van verslaving zoals gokverslaving(gokstoornis/gedragsprobleem). Het programma biedt een spirituele oplossing voor de problematiek van de deelnemers, aangezien herstel met hulp van een hogere macht of een kracht groter dan die van zichzelf wordt gezocht, en onderscheidt zich daarin van zelfhulp in de eigenlijke zin. Ook wanneer ‘zelfhulp’ als aanduiding voor een twaalfstappenprogramma wordt geaccepteerd, blijft het een karakterisering vanuit het perspectief van de professionele hulpverlening, waarin de betrokkenen zich niet altijd zullen herkennen.

Het programma behelst:

  • toegeven van het probleem;
  • bereidheid hulp te aanvaarden;
  • eerlijke zelfevaluatie;
  • vertrouwelijke opening van zaken;
  • bereidheid zelf te veranderen;
  • herstel van berokkende schade;
  • werken met anderen die willen herstellen.

Twaalfstappenprogramma’s zijn voor atheïsten en agnostici net zo goed toegankelijk als voor religieuze personen. De gemeenschappen (AGOG en AG) zijn niet religieus en moedigen de deelnemers aan een eigen concept van een hogere macht en een spiritueel ontwaken te ontwikkelen, atheïstisch, agnostisch of religieus. De kern van het programma is het streven naar een “spiritueel ontwaken” met nadruk op het praktische nut voor het dagelijks leven, en niet in de filosofische of metafysische betekenis van het woord. Het programma zou zodoende over culturele en religieuze grenzen heen toegepast moeten kunnen worden, mits de deelnemer open staat voor een dergelijke spirituele insteek.

Ook hier zit het slagingspercentage, abstinentie voor langere tijd, beneden de 20%. Waarbij aangemerkt moet worden dat de zelfhulpgroepen/lotgenotengroepen (zoals de AGOG en AG), die na de behandeling bezocht moeten worden, ervoor kunnen zorgen dat je wel abstinent blijft.

Het 12 stappen model in het kort:

Stap 1    –  Erken je verslaving en de gevolgen
Stap 2    –  Geef toe dat je hulp nodig hebt
Stap 3    –  Aanvaard de hulp
Stap 4    –  Maak de balans op van je leven
Stap 5    –  Ga aan de slag. Allereerst door je uit te spreken naar een vertrouwenspersoon
Stap 6    –  Onderzoek je zwakheden en tekortkomingen
Stap 7    –  Uit je bereidheid om te werken aan je gedrag
Stap 8    –  Ga na wie je schade hebt berokkend
Stap 9    –  Maak het goed met deze mensen
Stap 10  –  Hou door zelfonderzoek voortdurend een vinger aan de pols
Stap 11  –  Creëer stilte in je leven door gebed of meditatie
Stap 12  –  Geef je ervaringen door aan lotgenoten


KRITIEK:

  • Het beroep op een “hogere macht” maakt het programma minder dan wel ongeschikt voor personen die een dergelijke hogere macht niet erkennen of weinig hebben met spiritualiteit;
  • Het benadrukken van het idee dat deelnemers machteloos staan tegenover gokverslaving en een hogere macht (of steun vanuit de groep) nodig hebben om hun verslaving de baas te worden is bedenkelijk. Enerzijds suggereert het twaalfstappenprogramma dat deelnemers zonder hulp van buiten niet zullen slagen. Het programma vraagt deelnemers expliciet in te stemmen met het uitgangspunt dat zij geen controle hebben over hun verslaving, wat een negatief effect op hun gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen zal hebben. Anderzijds zal zo’n door het volgen van het programma opgewekt gebrek aan eigenwaarde/zelfvertrouwen juist negatieve effecten op het functioneren van mensen kunnen hebben; het gevoel geen controle te hebben over hun ziekte/verslaving zal het risico op terugval immers eerder vergroten dan verkleinen;
  • Het twaalfstappenprogramma veronderstelt dat verslaving primair een sociaalpsychologisch probleem is dat opgelost kan worden door deelnemers steun te bieden. Verslaving kan echter ook worden gezien als een medisch probleem dan wel ziekte, bijvoorbeeld als een neveneffect van ernstige depressie of dopaminerge medicijnen. Medicatie of aanpassing hiervan kan dan effectiever zijn.

– P –

Pathologisch gokken en Parkinson

Pathologisch gokken en Parkinson

Pathologisch gokken is de meest onderzochte impulscontrolestoornis bij de ziekte van Parkinson en komt bij 2-9% van de patiënten voor, in tegenstelling tot 1,6% bij de algemene populatie (Evans e.a. 2009). De impulscontrolestoornissen vormen een belangrijke groep van neuropsychiatrische stoornissen die bij 5-10% van de patiënten met de ziekte van Parkinson op enig moment in het ziektebeloop voorkomen, meestal in relatie tot het gebruik van dopaminerge medicatie, en kunnen een grote sociale, relationele en/of financiële impact hebben. Vroegtijdige herkenning van impulscontrolestoornissen is van groot belang en een goede samenwerking tussen de neuroloog en de psychiater is essentieel bij de diagnostiek en behandeling.

[ Download wetenschappelijk artikel (PDF) ]

– T –

Therapieën verslavingszorg

Therapieën bij de verslavingszorg:

  • Cognitieve Gedragstherapie (CGT) – zie onder C in de a t/m z lijst
  • 12 stappenplan (Minnesota) model – zie onder M in de a t/m z lijst

– V –

Verslavingszorg instellingen in Nederland

Onderstaand een lijst met zorgaanbieders.
Voor uitgebreide informatie (gesorteerd op plaatsnaam) KLIK HIER.


AMETHIST
Boomgaardweg 2, 1326 AC Almere 036 5476100   www.amethistverslavingszorg.nl

ANTES
Prins Constantijnweg 48, 3066 TA Rotterdam 088 2303300 www.antesgroep.nl

BRIJDER JEUGD
Kees Boekestraat 20, 1817 EZ Alkmaar 088 3582260 / www.brijderjeugd.nl

BRIJDER VERSLAVINGSZORG
Richard Holkade 4, 2033 PZ Haarlem 088 3582000 / www.brijder.nl

BRIJDER OUDER en KIND
Johan van der Bruggenstraat 1, 2553 NZ Den Haag 088-3582271 / www.brijder.nl

CASTLE CRAIG NEDERLAND
Wassenaarseweg 33, 2596 CG Den Haag 088 7707077 / www.castlecraig.nl

CHOICES verslavingszorg
Aardenhoek 14, 4817 NE Breda 076-2600100 www.choicesggz.nl

CHANGES GGZ
Ulvenhoutselaan 79, 4834 MD Breda 088 2426437 / www.changesggz.nl

CONNECTION SGGZ
Nachtegaallaan 3, 5613 CM Eindhoven 040 3035023 / www.connection-sggz.nl

DE BRUG MIDDEN-NEDERLAND
Schaepmanstraat 1, 2221 ER Katwijk 071 4033733 / www.debrughelpt.nl

DE SKUUL
Molwerk 31-45, 1797 SG Den Hoorn Texel 0222 319413 / www.deskuul.nl

DE WENDING
Hoog Buurloseweg 145, 7339 EL Ugchelen 088 0901810 www.legerdesheils.nl/gelderland

EMERGIS
Oostmolenweg 101, 4481 PM Kloetinge 0113 26 70 00 / www.emergis.nl

FIVOOR
Mangostraat 5, 2552 KS Den Haag 088-3579611 / www.fivoor.nl

GEDULD INTERVENTIES GGZ
Modemstraat 20, 1033 RW Amsterdam 020 4500112 www.geduldinterventies.nl

GGZ INTERVENTIE
Achillesstraat 79, 1076 PX Amsterdam 020 2310000 / www.ggzinterventie.nl

GGZ MOMENTUM
Oranje Nassaulaan 22, 5211 AX ‘s-Hertogenbosch 073 2048020 / www.ggzmomentum.nl

HERVITAS
Huis ter Heideweg 14, 3705 LZ Zeist 030 2102641 / www.hervitas.nl

IGHD VERSLAVINGSZORG
Terbregseweg 6, 3056 JW Rotterdam 010 4232711 / www.ighd.nl

IRISZORG
Mr. B.M. Teldersstraat 4, 6842 CT Arnhem 088 6061600 / www.iriszorg.nl

IRISZORG JEUGDBEHANDELING
Mr. B.M. Teldersstraat 4, 6842 CT Arnhem 088 6061600 / www.iriszorg.nl

JELLINEK
Klaprozenweg 111, 1033 NN Amsterdam 088 5051202 / www.jellinek.nl

JELLINEK JEUGD
Klaprozenweg 111, 1033 NN Amsterdam 088 5051202 / www.arkinjeugdengezin.nl

KENTRA24 (NOVADIC-KENTRON)
Schijndelseweg 46, 5491 TB Sint-Oedenrode 073 6899090 / www.kentra24.nl

KICK YOUR HABITS
Cornelis Krusemanstraat 75B, 1075 NJ Amsterdam 020 7370887 / www.kickyourhabits.nl

LIEVEGOED GGZ
Professor Bronkhorstlaan 24, 3723 MB Bilthoven 030-2255555 / www.lievegoed.nl

MONDRIAAN GGZ
John-F-Kennedylaan 301, 6419 XZ Heerlen 088 5066262 / www.mondriaan.eu

NOVADIC-KENTRON
Hogedwarsstraat 3, 5261 LX Vught 073 6899090 / www.novadic-kentron.nl

READY FOR CHANGE
Groothandelsgebouw Ingang A, Tweede etage, Stationsplein 45, 3013 AK Rotterdam 088 7323942 / www.readyforchange.nl

RODERSANA
Oerlesedijk 1, 5688 GV Oirschot 088 0088955 / www.rodersana.nl

SGGZ APELDOORN
Vosselmanstraat 2, 7311 CL Apeldoorn 085 4011461 / www.sggz.nl

SOLUTIONS VERSLAVINGSZORG
Piet Mondriaanlaan 52, 3812 GV Amersfoort 033 2048550 / www.solutions-center.nl

SPOOR6
Lindelaan 6, 1405 AJ Bussum 035 6975400 / www.spoor6.nl

STA OP ZORG
Badhuisstraat 28, 4381 LS Vlissingen 0118-411193 / www.staopzorg.nl

TACTUS VERSLAVINGSZORG
Keulenstraat 3, 7418 ET Deventer 088 3822887 / www.tactus.nl

TERWILLE VERSLAVINGSZORG
Postbus 1497, 9701 BL Groningen 050 311 6226 / www.terwille.nl

TRIORA
Monsterseweg 65, 2553 RH Den Haag 088 3583741 / www.triora.nl

TRUBENDORFFER
Tilanusstraat 8 C, 1091 BH Amsterdam 0800 9999998 / www.trubendorffer.nl

U-CENTER
Landgoed De Horst Gebouw Vossesteijn 7, 3971 KR Driebergen 0800 2224446 / www.u-center.nl

VAVC GGZ
Herengracht 372-374, 1016 CH Amsterdam 085 0486804 / www.vavc-ggz.nl

VERSLAVINGSZORG NOORD NEDERLAND (VNN)
Leonard Springerlaan 27, 9727 KB Groningen 088 2343434 / www.vnn.nl

VINCENT VAN GOGH VINCENT VERSLAVINGSZORG
Postbus 5, 5800 AA Venray 0478 527700 / www.vincentverslavingszorg.nl

WIJ ZIJN BROER!
Oudegracht 202, 1811 CR Alkmaar 085 0660800 / www.wijzijnbroer.nl

YES WE CAN CLINICS
Sint Geradusplein 32, 5644 NG Eindhoven 040 2110311 / www.yeswecanclinics.nl

YOUZ
Max Euwelaan 70, 3062 MA Rotterdam 088 358 53 42 / www.youz.nl

Voorlichting (filmpjes)

– Z –

Zelfcontrole

Verslaving wordt vaak gelijkgesteld aan verlies van zelfbeheersing. Bepalen wat verlies van zelfbeheersing inhoudt, is echter gecompliceerd. Enerzijds beschrijven substantie-afhankelijke mensen hun gebruik vaak als onvrijwillig en levensbedreigend. Anderzijds vereist middelengebruik planning en opzettelijke acties. Ik zal stellen dat verlies van zelfbeheersing bij verslaving slecht wordt begrepen, omdat de huidige theorieën niet expliciet maken welk niveau van zelfcontrole ze beschrijven. In dit proefschrift betoog ik dat het ontwikkelen van een hiërarchisch relaas van zelfcontrole van cruciaal belang is bij het analyseren van verlies van zelfcontrole bij verslaving.

Ik onderscheid drie hiërarchische niveaus van zelfbeheersing:
1) opzettelijke zelfbeheersing, of doen wat men van plan was
2) instrumentele zelfbeheersing, of het bereiken van doelen, en
3) normatieve zelfbeheersing, of het leven van iemand die waarde hecht aan leven.

Verlies van zelfbeheersing bij verslaving wordt niet onderbouwd door falen op slechts één niveau, maar eerder door een reeks van interagerende factoren. Toch, om te beoordelen of iemand zelfbeheersing heeft verloren of niet, is kennis van het normatieve niveau essentieel – zijn mensen in staat om het leven te leiden dat zij waarderen en om de persoon te zijn die zij waarderen? Dit normatieve perspectief wordt in de huidige literatuur slecht bestudeerd. Om inzicht te krijgen in de omstandigheden waarin normatieve keuzevrijheid wordt ontwikkeld of aangetast, heb ik een longitudinaal, kwalitatief onderzoek met opioïde en alcoholafhankelijke personen ontworpen. Ik volgde 69 deelnemers gedurende een periode van 3,5 jaar en vroeg hen wat hun zelfbeheersing belemmerd en de doelen die ze zichzelf oplegden. Ik concludeer dat verlies van zelfbeheersing bij verslaving vaak een verlies van zelf is. Mensen moeten hun acties zien als logisch in hun concept van zelf en hun levensverhalen. Mijn eerste bevinding is dat verslaving veel invloed heeft op het lichaam van mensen – hun uiterlijk en hoe anderen op hen reageerden, hun energieniveaus, potentiële levensbedreigende ziekten en het risico op overdosering bij terugval. Veel deelnemers verloren het vertrouwen dat hun lichamen ze in de toekomst zouden dragen. Ze stopten met het stellen van doelen voor zichzelf. Ze verloren het geloof in zelfeffectiviteit. Ik merk ook dat de keuzevrijheid van mensen wordt bedreigd wanneer ze de hoop verliezen, resulterend in een ontslag van hun normatieve doelen. Mensen die worstelen met de afhankelijkheid van middelen zijn onevenredig kwetsbaar voor ongunstige omstandigheden die vaak tot gevolg hebben dat ze hun plannen verlaten. Het verband tussen berusting en verlies van zelfbeheersing wordt in de huidige literatuur vaak verkeerd begrepen. Het wordt vaak gezien als een op keuzes gebaseerde, gerechtvaardigde verandering van normatieve vooruitzichten, eerder dan een gedwongen stopzetting van de vooruitzichten. Gelaten, verslaafde mensen worden gezien als ‘gewillige verslaafden’. Ten slotte is het herwinnen van geloof in zelfeffectiviteit een belangrijk aspect van herstel. Een respondent zei bijvoorbeeld dat hij veel capaciteiten had voor zelfbeheersing, maar deze pas begon te gebruiken toen hij begon te geloven dat hij de toekomst kon bereiken die hij waardeerde. Mijn bevindingen benadrukken het belang van het evalueren van controleverlies binnen iemands existentiële situatie en normatief kader. De bevindingen hebben implicaties voor de behandeling. Het model van hiërarchische niveaus van zelfbeheersing dat ik heb beschreven, kan door beoefenaars worden gebruikt om te beoordelen op welke niveaus de zelfcontrole van hun cliënten is belemmerd. Ik beargumenteer dat beoefenaars moeten beoordelen of huidige dominante behandelingen voldoende zijn om het normatieve vermogen van hun cliënt te vergroten. Ze zouden cliënten moeten helpen opnieuw contact te maken met hun beeld van hun ideale toekomstige zelf. Ze kunnen dit doen door vertrouwen te tonen in de keuzevrijheid en zelfeffectiviteit van cliënten door hen te verzekeren dat het mogelijk is om het leven te leiden dat zij waarderen, en om de persoon te zijn die zij waarderen.

Samenvatting thesis van/door Anke Snoek

Download deze PDF voor meer informatie (Engelstalig)
Addiction, self-control and the self: an empirical ethical study

Zelftest (dwangmatig gokken)

De volgende 20 vragen geven een goede indicatie of je dwangmatige gokker bent.

Twintig vragen

  1. Heb je ooit werk- of schooltijd verloren aan gokken?
  2. Heeft gokken je thuissituatie ooit ongelukkig gemaakt?
  3. Heeft gokken je reputatie aangetast?
  4. Heb je ooit spijt gehad na het gokken?
  5. Heb je ooit gegokt om aan geld te komen om schulden te betalen of om andere financiële moeilijkheden op te lossen?
  6. Heeft gokken voor een afname in je ambitie of efficiëntie gezorgd?
  7. Voelde je, nadat je verloren had, dat je zo snel mogelijk terug moest gaan om je verlies terug te winnen?
  8. Had je, nadat je gewonnen had, de sterke drang om terug te gaan om meer te winnen?
  9. Gokte je vaak door tot je je laatste cent verloren had?
  10. Heb je ooit geld geleend om je gokken te financieren?
  11. Heb je ooit iets verkocht om je gokken te financieren?
  12. Was je terughoudend om ‘gokgeld’ uit te geven voor normale uitgaven?
  13. Maakte gokken je onverschillig over het welzijn van jezelf of je familie?
  14. Heb je ooit langer gegokt dan je van plan was?
  15. Heb je ooit gegokt om te ontsnappen aan zorgen of problemen?
  16. Heb je ooit iets illegaals gedaan, of overwogen, om je gokken te financieren?
  17. Veroorzaakte gokken ooit slaapproblemen?
  18. Zorgen meningsverschillen, teleurstelling of frustratie ervoor dat je drang krijgt om te gokken?
  19. Heb je ooit de behoefte gehad om iets te vieren met een paar uur gokken?
  20. Heb je ooit overwogen jezelf iets aan te doen of aan zelfmoord gedacht door je gokken?

De meeste dwangmatige gokkers  zullen tenminste zeven van deze vragen met ‘ja’ beantwoorden.